คุณภาพและมาตรฐาน

เว็บไซต์ภายใต้กรม ฯ

แนวทางการคัดเลือกบรรจุภัณฑ์อาหารที่เหมาะสม

    การเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมกับประเภทอาหาร มีปัจจัยที่ต้องพิจารณา คือ

        1. คุณลักษณะของตัวผลิตภัณฑ์อาหาร เช่น เป็นอาหารสด หรือเป็นอาหารที่ผ่านการแปรรูปแล้ว

        2. รูปแบบของบรรจุภัณฑ์ที่มีต้นทุนที่เหมาะสมกับราคา

        3. ความสามารถในการรักษาคุณภาพของอาหารได้ตามอายุการเก็บรักษา (Shelf Life)

        4. เทคนิคในการบรรจุ

        5. สภาวะในการขนส่งและการจัดเก็บ

        6. ช่องทางการจัดจำหน่ายหรือวิธีการ เช่น ขายตามซุปเปอร์มาร์เก็ตหรือขายตามตลาดสด เป็นต้น

    จากประเภทผลิตภัณฑ์อาหารพื้นบ้าน ซึ่งไม่รวมอาหารพร้อมปรุงและอาหารแช่แข็งสามารถแบ่งได้เป็น 6 กลุ่ม ซึ่งอาหารแต่ละกลุ่มควรเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ประเภทใดตารางด้านล่าง ชนิดของบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมกับประเภทของอาหารแปรรูป

ประเภทอาหาร  ชนิดบรรจุภัณฑ์  คำแนะนำ
 1. อาหารผ่านการอบแห้ง  1.1 ซองพลาสติก PE  มีราคาถูกและปิดผนึกด้วยความร้อนได้ง่าย แต่ไม่สามารถป้องกันความชื้น
  1.2 ซองพลาสติก PP  สามมารถป้องกันความชื้นได้ดี แต่ปิดผนึกยากกว่าฟิล์ม PE เนื้อพลาสติกมีความใสช่วยเพิ่มคุณค่าสินค้า
   1.3 เซลโลเฟลนหรือกระดาษแก้ว  สามารถป้องกันความชื้นได้ระดับหนึ่งมักนิยมใช้ห่อปิดปลาย (Twist Wrap)
   1.4 กระป๋องพลาสติกหรือกระบอกพลาสติกมีฝาปิด  เห็นสินค้าได้รอบตัว ควรปิดฝาด้วยเทปให้สนิท
   1.5 ถาดพลาสติกใสชนิดมีฝาเป็นแบบกาบหอย (Clam Shell)  ควรปิดฝาด้วยความร้อน หรือใช้เทปใสปิดสนิทให้รอบถาด แทนที่จะใช้ลวดตะเข็บ
   1.6 กระป๋องโลหะ  สามารถสร้างจุดเด่นที่ดีให้แก่สินค้าและแปลกใหม่ แต่มีมูลค่าสูง
   1.7กระป๋องกระดาษ  คล้ายคลึงกับกระป๋องโลหะแต่พิมพ์สวยงามได้ง่ายกว่า
   1.8 ถุงฟิล์มพลาสติกหลายชั้น อาจใช้แบบมีก้นวางตั้งได้ อาจมีซิปล็อคด้วย  เป็นบรรจุภัณฑ์รูปลักษณ์ใหม่ก่อให้เกิดความสะดวกในการบริโภค และสามารถใช้เทคนิคระบบบรรจุภัณฑ์ใหม่ๆ เช่น ระบบสุญญากาศ การเติมแก๊ส เป็นต้น ซึ่งจะช่วยยืดอายุอาหารเก็บได้นาน
2. อาหารหมักดอง  2.1 กระป๋องโลหะ   เหมาะกับอาหารที่ต้องผ่านการฆ่าเชื้อ มีขนาดมาตรฐานจัดหาเองได้ง่าย แต่จะไม่เหมาะกับอาหารที่มีความเป็นกรดสูง เพราะกรดอาจกร่อบแล็กเกอร์ที่เคลือบด้านในกระป๋อง
   2.2 บรรจุภัณฑ์แก้ว เหมาะกับอาหารที่ต้องผ่านการฆ่าเชื้อ ทั้งนี้จะต้องใช้ฝาปิดได้สนิท ความใสและคุณสมบัติของแก้วมีส่วนช่วยเพิ่มคุณค่าของสินค้า
  2.3 ถุงพลาสติก PE เหมาะกับการจำหน่ายวันต่อวัน
  2.4 ปี๊บ ใช้เป็นบรรจุภัณฑ์ขนส่ง ถ้าใช้ปี๊บเปล่าควรพิจารณาสารเคลือบที่เหมาะสม หรืออาจใช้ถุง PE อย่างหนาเป็นบรรจุภัณฑ์ชั้นใน
  2.5 ถุงต้มได้ หรือ Retort Pouch โครงสร้างพื้นฐานเป็นฟิล์มเคลือบของ PET เคลือบกับเปลวอะลูมิเนียมและ CPP สามารถฆ่าเชื้อสินค้าพร้อมถุงได้ ถุงอาจมีราคาแพงแต่จะช่วยลดค่าขนส่งและช่วยถนอมคุณค่าอาหารได้ดีกว่าอาหารกระป๋อง
3. อาหารถนอมด้วยการฆ่าเชื้อที่มีความร้อนสูง 3.1 ขวดแก้ว มีขนาดขวดมาตรฐานจากผู้ผลิต ควรเลือกฝาที่มีคุณภาพสูง ทนอุณหภูมิฆ่าเชื้อได้
  3.2 กระป๋อง หรือ ซองพลาสติกทนความร้อนสูง (Retort Pouch)  มีขนาดมาตรฐานและฆ่าเชื้อได้ง่าย ถุงฟิล์มเคลือบหลายชั้นมีศักยภาพสูง
  3.3 ถุงพลาสติกในกล่องกระดาษลูกฟูก (Bag in Box)  พิจารณาใช้พลาสติกที่ฆ่าเชื้อด้วยความร้อนได้ เช่น CPP สามารถลดต้นทุนขนส่งได้
 4. เครื่องเทศและผงปรุงรส  4.1 ขวดแก้ว  บรรจุภัณฑ์ที่สามารถเก็บกลิ่นได้ดี ไม่ยอมให้อากาศเข้าไปทำปฏิกิริยากับเครื่องเทศ สร้างภาพพจน์ของสินค้าให้ดูมีราคา
  4.2 ขวดพลาสติก ควรพิจารณาเลือกพลาสติกที่มีความหนาแน่นสูง เช่น HDPE , PET เพื่อป้องกันกลิ่นซึมผ่านบรรจุภัณฑ์
  4.3 ถุงเคลือบหลายชั้น (Laminated Film) เป็นบรรจุภัณฑ์ด้วยอะลูมิเนียม ซึ่งสามารถเก็บรักษากลิ่นได้ดีและป้องกันความชื้นได้ดี
5. ขนมเบเกอรี่
และขนมหวาน
5.1 กล่องกระดาษแป้ง บรรจุภัณฑ์ที่สามารถพิมพ์ตกแต่งได้อย่างสวยงาม ราคาถูก
  5.2 ถาดพลาสติกใสแบบกาบหอย (Clam Shell) สามารถมองเห็นสินค้า เพิ่มคุณค่าให้แก่สินค้า ถ้าใช้พลาสติกที่มีอัตราการซึมผ่านของก๊าซน้อย สามารถใช้เทคนิคระบบบรรจุภัณฑ์สมัยใหม่ เช่น การปรับสภาวะโดยการฉีดก๊าซเฉื่อย (ไนโตรเจนหรือคาร์บอนได้ออกไซด์) เพื่อยืดอายุอาหาร แต่ตัวฝาต้องปิดสนิทด้วยความร้อนได้
  5.3 ถาดพลาสติกหรือกระดาษที่ปิดฝาด้วยความร้อนบนแผ่นฟิล์ม   ราคาถูกกว่า แต่ต้องคัดเลือกประเภทของพลาสติกให้เหมาะกับสินค้า
   5.4 ถาดอะลูมิเนียมพร้อมฝาทำด้วยอะลูมิเนียมหรือกระดาษเคลือบพลาสติกหรือพลาสติก  มีราคาสูงแต่สามารถปกป้องรักษาคุณภาพสินค้าไว้ได้นาน เหมาะสำหรับแช่เย็นหรือแช่แข็ง
6. นมหรือไอศกรีม  6.1 ถ้วยหรือขวดพลาสติกปิดฝาด้วยกระดาษหรือฟิล์ม  เป็นบรรจุภัณฑ์ที่มีราคาถูกแต่เก็บได้ไม่เกิน 1 สัปดาห์
  6.2 ซองเคลือบหลายชั้น (Laminated Film)    ชั้นพลาสติกหลายชั้น อาจมีชั้นที่ป้องกันแสง UV เพื่อยืดอายุสินค้า
  6.3 กล่องเคลือบหลายชั้นดัวยกระดาษแข็งที่ใช้กับระบบฆ่าเชื้อ UHT เป็นวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่ใช้เทคโนโลยีการผลิตสูง มีราคาสูง แต่สามารถถนอมรักษาอาหารได้นาน
  6.4 ถ้วยหรือถ้วยกระดาษ

เป็นบรรจุภัณฑ์ที่มีศักยภาพในการสร้างความยอมรับได้มากโดยเฉพาะสินค้าส่งออก เพราะประเทศที่พัฒนาแล้วถือว่ากระดาษเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

    บรรจุภัณฑ์อาหารที่นิยมใช้จากตารางด้านบนจะพบว่า มีบรรจุภัณฑ์ที่ใช้บรรจุใส่อาหารอยู่เป็นจำนวนมาก และบรรจุภัณฑ์แต่ละประเภทมีคุณลักษณะ มีความเหมาะสมในการบรรจุอาหารแต่ละประเภทแตกต่างกัน จากสภาพการแข่งขันทางการตลาด ทำให้ผู้ประกอบการต้องการพัฒนาคุณภาพสินค้า เพื่อสร้างความพึงพอใจให้แก่ผู้บริโภค การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ใหม่ๆ มาแทนที่บรรจุภัณฑ์เดิมที่มีอยู่ในตลาด จึงเป็นอีกแนวทางในการเอาชนะใจผู้บริโภค ด้วยเหตุนี้ผู้ประกอบการรุ่นใหม่ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์แต่ละประเภท อันได้แก่ บรรจุภัณฑ์ผลิตจากเยื่อและกระดาษ บรรจุภัณฑ์พลาสติก บรรจุภัณฑ์โลหะ และบรรจุภัณฑ์แก้ว