การปรับปรุงผลิต

เว็บไซต์ภายใต้กรม ฯ

บรรจุภัณฑ์กับเทคนิคการพิมพ์ (ตอน 2)

   บรรจุภัณฑ์ที่มีอยู่ทั่วไปในท้องตลาด ถ้าหากเราหยิบแบบสุ่มขึ้นมาสัก 10 ชิ้น มาพิจารณาดูให้ดี อาจจะพบว่าแต่ละชิ้นมีวิธีการผลิต การพิมพ์ และการใช้เทคนิคต่างๆ ที่ไม่เหมือนกันเลย นั่นเป็นเพราะปัจจัยหลายอย่างที่เป็นตัวแปรสำคัญสำหรับนักออกแบบหรือเจ้าของผลิตภัณฑ์ที่จะกำหนดวัสดุบรรจุภัณฑ์และเทคนิคการพิมพ์ที่เหมาะสม

   ความเหมาะสมนั้นอาจเป็นเรื่องของ คุณสมบัติของบรรจุภัณฑ์ที่มีต่อผลิตภัณฑ์ ต้นทุนบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์ งบประมาณก็เป็นส่วนหนึ่งที่จะต้องพิจารณา นักออกแบบและผู้ผลิตมักต้องการให้บรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบออกมาสวยงามอย่างเต็มที่อย่างที่สุด แต่เทคนิคที่แพรวพราวมักมากับค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นเสมอ

   เทคนิคการพิมพ์มีหลายแบบ หลายกระบวนการ ที่มนุษย์คิดค้นและพัฒนากันมายาวนาน และปัจจุบันนี้ เรามีกระบวนการพิมพ์ที่หลากหลายและสวยงามอย่างน่าทึ่ง การพิมพ์แต่ละแบบนั้นให้ข้อดีและข้อจำกัดที่แตกต่างกันไป หากนักออกแบบและผู้ผลิตได้ศึกษาและเข้าใจวิธีการพิมพ์ จะทำให้เลือกใช้งานพิมพ์ได้ถูกต้อง เหมาะสม และคัดเลือกสิ่งที่ดีที่สุดให้กับบรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบขึ้นมา

บรรจุภัณฑ์ 3 ชิ้นนี้ มีเทคนิคการพิมพ์ที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง โดย ภาพซ้าย: การพิมพ์ Offset ภาพกลาง: การพิมพ์ Gravure และภาพขวา: การพิมพ์ Silk Screen

 

   ประเภทของการพิมพ์และเทคนิคการพิมพ์ที่เหมาะสมกับบรรจุภัณฑ์ ดังที่กล่าวมาว่าการพิมพ์มีหลายชนิด แต่ละชนิดอาจได้ผลลัพธ์ที่ใกล้เคียงกัน แต่สิ่งที่แตกต่างกันมักจะเป็นเรื่องของต้นทุนการผลิต เครื่องจักร แม่พิมพ์ ระยะเวลาการผลิต ฯลฯ เหล่านี้ เป็นปัจจัยที่นักออกแบบจะต้องคิดและแก้ปัญหาให้ลงตัวให้ได้

   ระบบการพิมพ์หลักที่มักใช้สำหรับผลิตบรรจุภัณฑ์นั้นแยกตามลักษณะการทำแม่พิมพ์ จะมี 3 ประเภทใหญ่ๆ คือระบบแม่พิมพ์พื้นนูน ระบบแม่พิมพ์พื้นราบ และระบบแม่พิมพ์ร่องลึก ยังมีอีกหลายระบบซึ่งใช้กันเป็นลำดับรองๆ ในที่นี้จะกล่าวถึงระบบการพิมพ์หลักก่อน (1-3 จากภาพบน) มีดังต่อไปนี้

   1. การพิมพ์ระบบถ่ายผ่านหรือพื้นนูน (Relief Printing) การพิมพ์ระบบนี้เป็นการพิมพ์ที่พื้นผิวของแม่พิมพ์ส่วนที่สูงกว่าเป็นส่วนที่รับหมึกและถ่ายโอนหมึกพิมพ์ไปสู่กระดาษหรือผิววัสดุที่จะนำไปทำบรรจุภัณฑ์ การพิมพ์ระบบถ่ายผ่านหรือพื้นนูนนี้ แบบที่ใช้กันมากคือ

     1.1 Flexography ระบบนี้แม่พิมพ์ทำจากยางหรือโพลิเมอร์ที่มีความอ่อนตัวและยืดหยุ่นและใช้หมึกที่มีความหนืดต่ำ การถ่ายโอนหมึกพิมพ์ลงบนพื้นผิววัสดุจะต้องอาศัยแรงกดจากลูกกลิ้งกดพิมพ์ ระบบนี้พิมพ์ได้ทั้งป้อนแผ่นและป้อนม้วน


   การพิมพ์ระบบเฟล็กโซกราฟี่ในสมัยก่อนเหมาะกับการพิมพ์ที่ไม่ต้องการความละเอียดมาก สีน้อย แม่พิมพ์ราคาถูก มักจะใช้พิมพ์กล่องลูกฟูก ลังกระดาษแข็ง ถุงกระดาษ ซองพลาสติก ฯลฯ แต่ปัจจุบันมีการพัฒนาระบบนี้จนพิมพ์ได้ความละเอียดสูง มีความสวยงามไม่แพ้การพิมพ์แบบอื่นๆ

แม่พิมพ์ระบบ Flexography เป็นแบบนูนทำด้วยยางหรือโพลิเมอร์

 

การพิมพ์ระบบ Flexography ในอดีตทำได้เพียงสีน้อยๆ บนกระดาษลูกฟูก แต่ปัจจุบันทำได้สี่สีสวยงาม

 

     1.2 Letterpress ระบบนี้แม่พิมพ์ทำจากตะกั่วผสม หรือโลหะ ที่พิมพ์ลงวัสดุโดยตรง
ใช้หมึกที่มีความข้นและเหนียว ระบบการจ่ายหมึกพิมพ์ประกอบด้วยลูกกลิ้งหมึกจำนวนมากที่ทำงานร่วมกันในการทำให้หมึกมีความหนาที่เหมาะสม
การพิมพ์ระบบเล็ตเตอร์เพรสส์เหมาะกับการพิมพ์ที่ไม่ต้องการคุณภาพสูง สีน้อย จำนวนพิมพ์ไม่มากนัก

แม่พิมพ์ระบบ Letterpress เป็นแบบนูนทำด้วยโลหะ กลับด้าน

 

การพิมพ์ระบบ Letterpress ตัวแม่พิมพ์โลหะจะกดลงบนผิววัสดุทำให้เกิดมิติ

 

    2. การพิมพ์ระบบพื้นราบ (Plano Graphic Printing) การพิมพ์ระบบนี้เป็นการพิมพ์ที่พื้นผิวของแม่พิมพ์เป็นพื้นราบหรือที่เรียกว่าเพลท (Plate) ทำจากอลูมิเนียม โดยส่วนบริเวณที่จะพิมพ์และส่วนบริเวณที่ไม่พิมพ์อยู่ในระนาบเดียวกัน การพิมพ์ระบบนี้ที่ใช้กันมากคือระบบ Offset Lithography การพิมพ์ระบบนี้เป็นการพิมพ์วิธีอ้อม เพราะมีการถ่ายทอดภาพจากแม่พิมพ์ผ่านตัวกลางคือผ้ายาง แล้วจึงถ่ายทอดไปยังวัสดุพิมพ์อีกครั้งหนึ่ง ระบบนี้พิมพ์ได้ตั้งแต่ 1 สีจนถึง 8 สีพร้อมกัน ขึ้นอยู่กับชนิดของแท่นพิมพ์ การพิมพ์ระบบนี้มีความคมชัดสูง แม่พิมพ์ราคาปานกลาง จึงเป็นที่นิยมใช้ในการพิมพ์ทั่วไป เช่น หนังสือ แคตตาล็อค ฯลฯ

แม่พิมพ์ระบบ Offset เป็นพื้นราบที่เรียกว่า Plate ถ่าย Image ผ่านลูกยาง

 

การพิมพ์ระบบ Offset เรียกแบบทั่วไปว่าการพิมพ์สี่สี CMYK

 

    3. การพิมพ์ระบบร่องลึก (Intaglio Printing) การพิมพ์ระบบนี้เป็นการพิมพ์ที่พื้นผิวของแม่พิมพ์มีลักษณะเป็นหลุมหรือเป็นบ่อลึก โดยบ่อหมึกทำหน้าที่ขังหมึก และใช้แรงกดวัสดุให้หมึกติดบนแผ่นพิมพ์ ได้แก่

    Rotogravure การพิมพ์ระบบโรโตกราวัวร์นี้ แม่พิมพ์ผลิตจากท่อเหล็กกล้า นำมาชุบนิเกิลและทองแดง สร้างภาพบนแม่พิมพ์ด้วยวิธีการกัดด้วยสารเคมีหรือ เจาะด้วยหัวเจาะเพชรหรือยิงแสงเลเซอร์
การพิมพ์ชนิดนี้เหมาะกับการพิมพ์จำนวนมาก เพราะแม่พิมพ์มีความทนทานและมีราคาสูง (โดยเฉพาะหัวเจาะเพชร) งานพิมพ์มีคุณภาพคมชัด ละเอียด พิมพ์ได้หลายสีและรวดเร็ว เหมาะสำหรับพิมพ์บนพลาสติกอ่อนตัว Flexible Materials

แม่พิมพ์ระบบ Rotogravure เป็นหลุมสำหรับขังหมึกพิมพ์ ใช้แรงกดจากใบมีด (Blade)

 

การพิมพ์ระบบ Rotogravure ที่ให้สีสวยคมชัด ราคาแม่พิมพ์สูง แต่การผลิตต่อหน่วยต่ำ

 

   ยังมีระบบการพิมพ์อื่นๆที่ ใช้สำหรับผลิตบรรจุภัณฑ์อีกหลายระบบใน Part 2 ซึ่งระบบพวกนั้น ในอนาคตอาจมีการพัฒนาเพื่อตอบสนองงานพิมพ์บรรจุภัณฑ์สำหรับผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ นวัตกรรมใหม่ๆ ที่มีการเติบโตไม่หยุดยั้งเช่นกัน