การปรับปรุงผลิต

เว็บไซต์ภายใต้กรม ฯ

บรรจุภัณฑ์กับเทคนิคการพิมพ์ (ตอน 1)

   ฉลาก อาจเป็นชิ้นส่วนของกระดาษ พลาสติก ผ้า โลหะ หรือวัสดุอื่นๆ ที่ติดอยู่กับภาชนะบรรจุ เป็นส่วนหนึ่งของบรรจุภัณฑ์ และมีหน้าท่ีสําคัญอย่างยิ่งในการให้ข้อมูล แม้กระทั่งข้อมูลละเอียดเพื่อให้ผู้บริโภครู้จักผลิตภัณฑ์ให้มากที่สุด และช่วยในการส่งเสริมการขาย มีการใช้ฉลากในรูปแบบต่างๆมากมาย ตําแหน่งและการออกแบบที่สวยงาม รวมไปถึงวัสดุและการใช้เทคโนโลยีทางการพิมพ์ จะทําให้การใช้ฉลากเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

   ฉลากเกือบจะเป็นส่วนหนึ่งของบรรจุภัณฑ์ที่เก่าแก่ที่สุด มีใช้กันมานานหลายศตวรรษ ฉลากคือเครื่องมือในการสื่อสาร ชี้แจงข้อมูล เพื่อให้ผู้บริโภคได้รู้จักผลิตภัณฑ์ สรรพคุณ วิธีการใช้ และแม้กระทั่งรู้จักผู้ผลิต

เลือกใช้ฉลากให้ถูกกับงาน

   ฉลาก (Labels) มีหลากหลายประเภท หลากหลายวัสดุ นักออกแบบต้องรู้จักการใช้ฉลากที่เข้ากับงาน หมายถึง ใช้ได้ผลทางการสื่อสาร เหมาะสมเรื่องราคาและการนำไปใช้งาน

   

 ฉลากกระดาษ ใช้กระดาษได้หลายชนิด นำมาพิมพ์ด้วยกรรมวิธีการพิมพ์ต่างๆ ฉลากกระดาษในสมัยก่อนไม่มีกาวในตัว ถ้าจะติดลงบนบรรจุภัณฑ์ต้องใช้กาวหรือแป้งเปียก ฉลากกระดาษที่ไม่มีกาวใช้กับวัตถุประสงค์ที่ต้องห่อ ต้องพันรอบแล้วติดด้วยเทปกาว

 

   2. ป้ายแขวน (Hanging Tags) ป้ายแขวนจะเป็นกระดาษหรือวัสดุอื่นๆ ก็ได้ตามความเหมาะสม ป้ายแขวนใช้สำหรับให้ข้อมูลเหมือนฉลาก แต่ส่วนใหญ่ใช้สำหรับการให้ข้อมูล เพิ่มเติม หรือแขวนบนบรรจุภัณฑ์ที่ติดฉลากธรรมดาไม่ได้ หรือไม่ต้องการให้ฉลากธรรมดาบดบังผลิตภัณฑ์ภายใน หรือใช้แขวนกับตัวผลิตภัณฑ์เลย เช่น เสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ เป็นต้น

 

   3. ฉลากกาวในตัว (Self Adhesive Labels) ที่คนส่วนใหญ่ชอบเรียกว่าสติ๊กเกอร์ (Sticker) นั่นเอง ฉลากกาวในตัวเป็นความสะดวกสบายที่มีการใช้เทคโนโลยีพัฒนาขึ้นมายาวนานและยังเป็นสิ่งที่นิยมใช้กันอยู่ทุกวันนี้ ฉลากกาวมีการใช้กันมากและถือเป็นส่วนหนึ่งของบรรจุภัณฑ์ที่มีราคาย่อมเยาว์ เหมาะสำหรับผลิตภัณฑ์ต้นทุนน้อยและสามารถทำให้สวยงามน่ามองได้ด้วยเทคนิคการพิมพ์ การเคลือบ และการเลือกใช้วัสดุ ฉลากแบบสติ๊กเกอร์ปัจจุบันทำจากกระดาษ พลาสติกประเภท PE หรือ PP เพื่อการใช้งานรูปแบบต่างๆ เช่น กันน้ำ กันน้ำมัน เป็นต้น

 

   4. ฉลากฟิล์มรัด (Shrink Sleeve Labels) ส่วนใหญ่ทำจากฟิล์ม PVC PET เป็นปลอกสวมลงบนบรรจุภัณฑ์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นขวดพลาสติก หรือขวดแก้ว ข้อดีของฉลากฟิล์มรัดคือสามารถออกแบบได้ทุกพื้นที่และทุกพื้นผิวความโค้ง เมื่อสวมฟิล์มที่ออกแบบพิมพ์แล้วลงบนขวดแล้วนำไปผ่านความร้อนในระดับหนึ่ง ฟิล์มจะรัดไปตามรูปทรงของบรรจุภัณฑ์ ทำให้เกิดความเรียบเนียนและสวยงามทั่วทุกพื้นที่ ฉลากฟิล์มรัดมีราคาต่อหน่วยไม่สูง แต่การทำแม่พิมพ์มีราคาสูงและต้องทำจำนวนมากถึงจะคุ้มค่า

 

   5. ฉลากบนตัวบรรจุภัณฑ์ (Labeled-On) คือการทำฉลากบนตัวบรรจุภัณฑ์ไปเลย ซึ่งเป็นการติดฉลากแบบเป็นเนื้อเดียวกันกับบรรจุภัณฑ์ มีหลายกระบวนการในการทำฉลากลงบนบรรจุภัณฑ์ อาทิเช่น การทำซิลค์สกรีน (Silk Screen) การทำฉลากถ่ายด้วยความร้อน (Heat Transfer) ลงบนตัวผลิตภัณฑ์เลย เป็นต้น

 

   6. ฉลากในตัวบรรจุภัณฑ์ (In-Mould Labelling) คือการทำฉลากในตัวบรรจุภัณฑ์โดยทำไปพร้อมกับการปั้นแม่แบบเลย ในอดีต ทำด้วยมือทั้งหมด แต่ในปัจจุบัน มีเครื่องมือระบบสามมิติ ที่จะทำให้งานฉลากในตัวมีความละเอียดขึ้นมาก การทำฉลากแบบนี้ในสมัยก่อน ทำให้ไม่ต้องติดฉลากเพิ่ม แต่ในปัจจุบันมีทางเลือกอื่นๆ ในการทำฉลากมากมาย การทำ In-Mould จะใช้ในวัตถุประสงค์ที่ต้องการให้เกิดความพิเศษ ความหรูหรา เพิ่มมูลค่าสินค้าให้มากขึ้น

 

   7. ฉลากซ้อน-ฉลากพับ (Multi-Layers and Expanded Labels) คือฉลากที่มีข้อมูลมากแต่มีพื้นที่จำกัด ไม่สามารถใส่ข้อมูลให้ครบถ้วนได้ หรือไม่ก็ถูกกฎหมายบังคับให้ต้องใส่ข้อมูลจำเป็นแต่ไม่มีเนื้อที่มากพอ เหตุผลอาจมาจากบรรจุภัณฑ์มีขนาดเล็ก ฉลากซ้อนและฉลากพับ จึงเป็นการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นได้ ฉลากประเภทนี้ ส่วนใหญ่จะเป็นผลิตภัณฑ์ประเภทยาและเคมีภัณฑ์ที่ต้องการข้อมูลที่ครบถ้วนถูกต้อง

 

   8. ฉลากอักษรเบรลล์ (Braille Types Labels) คือฉลากสำหรับผู้พิการทางสายตา ฉลากอักษรเบรลล์ทำควบคู่กับฉลากปกติ เพื่อให้ผู้พิการทางสายตาได้ทราบว่าเป็นบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์อะไร ปัจจุบันผู้ผลิตที่มีความใส่ใจในการช่วยเหลือสังคม ได้เพิ่มอักษรเบรลล์ ซึ่งเป็นตัวนูนเข้าไปในฉลาก ถึงแม้จะเพิ่มต้นทุน แต่ก็ได้ช่วยเหลือสังคมอีกทางหนึ่ง

 

   9. ฉลากอิเล็คทรอนิคส์ (Information Electronics Labels) คือฉลากที่มีการใส่วงจรอิเล็คทรอนิคส์เข้าไป เพื่อบันทึกข้อมูลต่างๆ ได้มากมาย โดยวัตถุประสงค์หลักแรกเริ่ม มีไว้เพื่อป้องกันการลักขโมยสินค้าในห้างสรรพสินค้า ถ้าฉลากไม่ผ่านการชำระเงินก่อนเดินผ่านทางออก สัญญาณจะจับไปที่ฉลากและเกิดเสียงดังขึ้น

 

   10. ฉลากแขวนในตัว (Suspend Labels) เป็นการเพิ่มหน้าที่ให้กับฉลากเพื่อการใช้งานที่สะดวก มีประสิทธิภาพ ประหยัดทรัพยากรและต้นทุนไปได้ส่วนหนึ่ง ลดการที่จะต้องใช้ชิ้นส่วนอื่นๆ ในการใช้งานไปได้