การปรับปรุงผลิต

เว็บไซต์ภายใต้กรม ฯ

อัตลักษณ์-ภูมิปัญญา-ผลิตภัณฑ์ (ตอน 1)

   เรื่องนี้เป็นกรณีของงานออกแบบที่มีความเชื่อมโยงกัน เรียกง่ายๆ ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างอัตลักษณ์เมือง การออกแบบอัตลักษณ์เมืองเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์นี้ถือเป็นประโยชน์ต่อภาพลักษณ์เมือง ทำให้เกิดความรู้สึกนึกคิดในทางเดียวกัน สร้างการจดจำ และทำให้การท่องเที่ยวมีอรรถรสและเกิดทัศนียภาพที่สวยงามให้กับเมือง

   หลายปีก่อน ผู้เขียนได้มีโอกาสทำงานออกแบบผลิตภัณฑ์แบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์ คือ การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ใช้ต้นทุนจากภูมิปัญญาและอัตลักษณ์ท้องถิ่นที่จังหวัดกระบี่ การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ จำเป็นต้องค้นหาองค์ความรู้ดั้งเดิม ก็คือภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมานั่นเอง นำกรรมวิธีนั้นมาเสริมสร้างอัตลักษณ์ คือตัวตนของจังหวัดกระบี่ ผสมผสานให้เกิดความลงตัว จะทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ที่มีเรื่องราวของเมือง และเมืองก็มีเรื่องราวที่เชื่อมโยงกับผลิตภัณฑ์ ด้วยอัตลักษณ์ร่วมกันนั่นเอง

   มีการหาความเหมือนร่วมกันของจังหวัดกระบี่โดยการใช้หลักของการใช้สิ่งที่จังหวัดและผู้คนมีเหมือนๆ กัน ในหลายๆ ด้าน และสิ่งเหล่านั้นก็เป็นที่จดจำได้ของผู้คนส่วนใหญ่ ซึ่งจะมองได้ในมุมต่างๆ เพื่อความเข้าใจง่ายๆ 4 หัวข้อได้แก่ อัตลักษณ์ (Identity) สัญลักษณ์ (Symbol) วัฒนธรรมประเพณี (Culture and Tradition) และ วิถีชีวิต(Lifestyles)

     1. อัตลักษณ์ (Identity) สิ่งที่ชุมชนมีความเหมือนร่วมกันเป็นส่วนใหญ่ มีความโดดเด่นและแตกต่างจากชุมชนอื่น เช่น รูปร่างหน้าตา ภาษา นิสัยใจคอ เป็นต้น

     2. สัญลักษณ์ (Symbol) ได้แก่ สิ่งที่มีอยู่ในชุมชนเป็นรูปธรรมจับต้องได้ เช่น สถานที่ในสภาพธรรมชาติ สิ่งก่อสร้างทั้งเก่าและใหม่ โบราณวัตถุ เป็นต้น

     3. วัฒนธรรมประเพณี (Culture and Tradition) การสืบสานสิ่งต่างๆ รวมถึงกิจกรรมที่ทำมาต่อเนื่อง เช่น งานประเพณีและงานบุญต่างๆ เป็นต้น

     4. วิถีชีวิต (Lifestyles) ความเป็นอยู่ของผู้คนในท้องถิ่น การทำมาหาเลี้ยงชีพ ก็จะมีความแตกต่างกันในแต่ละท้องถิ่น เป็นเอกลักษณ์เฉพาะต้ว เป็นต้น

   เมื่อได้ข้อมูลต่างๆ แล้ว นักออกแบบต้องประมวลอัตลักษณ์ และนำมาเป็นวัตถุดิบในการออกแบบงานออกแบบผลิตภัณฑ์เริ่มจากกลุ่มผ้าบาติก การทำลวดลายผ้าที่แสดงถึงอัตลักษณ์ของกระบี่และวิถีชาวอันดามัน มีการถอดลวดลายเด่นๆ จากช้างเผือกเชือกแรกที่คล้องได้ในสมัยรัชกาลที่ 9 การประมงวิถีชาวบ้านด้วยเรือหัวโทง ดอกไม้และคลื่นทะเลเป็นต้น

   เมื่อได้ลวดลายที่เกิดจากการถอดอัตลักษณ์แล้ว มีการนำมาทำเป็นลายผ้าและแปรรูปผลิตภัณฑ์ ที่สามารถเป็นลักษณะเฉพาะตัว เป็นผลิตภัณฑ์ที่เหมาะกับนักท่องเที่ยวและผู้มาเยือนถิ่นอันดามันแห่งนี้ โดยตัวลวดลายของผ้าสามารถเล่าเรื่องราวให้เกิดความน่าสนใจได้

   ผ้าบาติกที่นำลวดลายจากการถอดอัตลักษณ์ท้องถิ่นไปใช้

เป็นการวางลายผสมผสาน ที่พัฒนาจากกรรมวิธีทำผ้าบาติกโบราณ พัฒนาลายให้เป็นสากล เข้าใจง่าย เหมาะกับโลกสมัยใหม่และแฟชั่นยุคปัจจุบัน

ป้ายเมืองที่นำลวดลายจากการถอดอัตลักษณ์ท้องถิ่นไปใช้

   เมื่อได้ผลิตภัณฑ์จากผ้าบาติกแล้ว ทางจังหวัดได้นำลวดลายไปสร้างอัตลักษณ์เมือง โดยให้ผู้เขียนออกแบบป้ายทางหลวงเมือง ซึ่งจะนำไปสู่การเน้นย้ำความเป็นอัตลักษณ์เมืองกระบี่และอันดามัน ทำให้เกิดความโดดเด่น และเป็นที่ง่ายต่อความจดจำและความเข้าใจของนักท่องเที่ยวและผู้คนที่มาเยือน