การขายและการตลาด

เว็บไซต์ภายใต้กรม ฯ

อัตลักษณ์สร้างอย่างไร ให้ปัง! (ตอนที่ 4)

    การสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ให้มีอัตลักษณ์ ด้วยการพิจารณาองค์ประกอบย่อยของผลิตภัณฑ์ ไม่ว่าจะเป็น บรรจุภัณฑ์ คุณประโยชน์ในการใช้สอย คุณค่าของผลิตภัณฑ์ และบุคลิกภาพของผลิตภัณฑ์ โดยเลือกเอาอัตลักษณ์ที่เป็นทุนทางวัฒนธรรมมาผสามผสานอย่างลงตัว ก็จะช่วยให้ผลิตภัณฑ์ที่สร้างสรรค์ขึ้นสามารถสะท้อนความเป็นพื้นถิ่นของวัฒนธรรมนั้นๆได้

ต้องเลือกอัตลักษณ์แบบไหน มาใส่ในผลิตภัณฑ์หรือบรรจุภัณฑ์

    นอกเหนือจากการพิจารณาเลือกอัตลักษณ์ที่นำมาสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ โดยคำนึงถึงองค์ประกอบย่อยของผลิตภัณฑ์ก่อนแล้ว ในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ให้มีอัตลักษณ์อย่างเด่นชัด สามารถพิจารณาร่วมกันโดยคำนึงถึงคุณค่าของผลิตภัณฑ์ และคุณประโยชน์ใช้สอย ของผลิตภัณฑ์ไปพร้อมๆกัน ซึ่งการพิจารณาร่วมกันในหลายองค์ประกอบเช่นนี้ จะทำให้ได้ผลิตภัณฑ์ใหม่ ที่มีความโดดเด่นและแตกต่างจากผลิตภัณฑ์เดิมๆ ได้ดียิ่งขึ้น นั่นหมายความว่า ในการพิจารณาองค์ประกอบที่เลือกมาใช้สร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์/บรรจุภัณฑ์นั้น ยิ่งใช้องค์ประกอบมากขึ้นเท่าใด ก็จะยิ่งทำให้ผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาขึ้นมีความซับซ้อน หรือมีความโดดเด่นแตกต่างมากยิ่งขึ้น

    ตัวอย่างที่แสดงให้เห็นถึงการสร้างสรรค์ที่พิจารณาหลายๆองค์ประกอบพร้อมกันนั้น มีอย่างเช่น การพัฒนาผลิตภัณฑ์ไม้เทพทาโร ซึ่งเป็นไม้ที่เชื่อกันว่ามีคุณค่า ถือเป็นไม้มงคลที่นำมาสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ที่สร้างมูลค่าเพิ่ม สะท้อนความเป็นผลิตภัณฑ์ ด้วยการนำมาผลิตเป็นสินค้าที่ระลึก เช่น พวงกุญแจปลาพะยูน ฯ หรือสินค้าที่ใช้ในการตกแต่งบ้าน ที่มักนำมาสร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์ในแบบไม้แกะสลักหลากหลายรูปแบบ มีทั้งทำเป็นสัตว์ที่ใช้ตกแต่งเพื่อเสริมมงคลด้าน ฮวงจุ้ย (แกะสลักเป็นตัวม้า นกคุ่มเพื่อช่วยคุ้มครองภัย) ภาชนะเครื่องใช้ (โถ ผะอบ จาน ถาดไม้ ช้อน-ส้อมสำหรับชามสลัด ฯ) ภาพแกะสลักของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ (เจ้าแม่กวนอิม เกจิอาจารย์ พระพิฆเณศ ฯ) ภาพแกะสลักตามความเชื่อ ฯ มีทั้งการแกะสลักในแบบหุ่นเหมือน หรือแกะสลักในเชิงนามธรรมที่ต้องตีความ

เครดิตภาพ www.matithainews.com

 

    อย่างไรก็ดี มีการพัฒนาเศษไม้ที่เหลือจากการแกะสลักของชิ้นใหญ่ เพื่อการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า การออกแบบผลิตภัณฑ์ก็ยังคงใช้อัตลักษณ์มาช่วยเพิ่มมูลค่า สร้างสรรค์ของต้องตาโดนใจจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และวิถีการแต่งกาย นับเป็นการใช้ทุนวัฒนธรรมอย่างคุ้มค่า กับเศษไม้ท่อนยาวๆ ผอมๆ ที่เกือบจะทิ้งไปไร้ประโยชน์

การพัฒนาการแกะพระอัตลักษณ์ภาคใต้ด้วยเศษไม้เทพธาโร และตุ๊กตาวิถีชาวใต้

 

    อย่างไรก็ตาม ในหลายๆ ครั้ง พบว่าการออกแบบบรรจุภัณฑ์ โดยการกำหนด “อัตลักษณ์ร่วม” ที่เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง ให้ปรากฎอยู่บนฉลากหรือบรรจุภัณฑ์ ช่วยสะท้อนถึงแหล่งที่มาหรือต้นกำเนิดของผลิตภัณฑ์เหล่านั้น ทำให้เพิ่มคุณค่าของการเป็นของฝากให้มากยิ่งขึ้น

    ตัวอย่างของการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ของฝาก-ของที่ระลึกของจังหวัดนครปฐม ซึ่งมี “องค์พระปฐมเจดีย์” เป็นจุดสังเกตที่โดดเด่น (landmark) ของจังหวัด ในการออกแบบสร้างสรรค์ฉลากบนบรรจุภัณฑ์ จึงเลือกเอาเส้นที่แสดงถึงรูปทรงขององค์พระปฐมเจดีย์ มาเป็นส่วนหนึ่งของกราฟฟิกที่ใช้ออกแบบฉลาก โดยกำหนดให้กราฟฟิกที่ออกแบบแทนองค์พระปฐมเจดีย์นั้น มีรูปแบบเดียวกัน และยังปรากฎอยู่ในตำแหน่งที่ใกล้เคียงกันเพื่อให้เห็นความสอดคล้องบนฉลาก

เครดิตภาพ http://www.thaitaxibooking.com, เครดิตภาพ www.thailovetrip.com

 

    โดยมีตัวอย่างของฉลากที่ได้รับการพัฒนาสร้างสรรค์บนผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย แต่ไม่ว่าจะวางจำหน่ายแยกกัน หรือจะวางจำหน่ายบนชั้นวางสินค้าเดียวกัน ผู้บริโภคก็ยังสามารถสังเกตเห็นอัตลักษณ์ร่วมนี้ได้ และระบุได้ว่าเป็น “ผลิตภัณฑ์จากจังหวัดนครปฐม” ได้อีกด้วย

    ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ของฝาก-ของที่ระลึกจากจังหวัดนครปฐม ที่ได้รับการพัฒนาสร้างสรรค์ขึ้นในโครงการของรัฐบาล โดยอาจารย์นลินี ทองแท้

เราสามารถมองเห็นอัตลักษณ์ร่วม ส่วนโค้งขององค์พระปฐมเจดีย์ มีในบรรจุภัณฑ์กลุ่มของฝาก

 

อัตลักษณ์ร่วมช่วยส่งเสริมท้องถิ่นให้เป็นที่รู้จัก คือจังหวัดนครปฐม

 

    การกำหนด “อัตลักษณ์ร่วม” เช่นนี้ บนบรรจุภัณฑ์ช่วยตอกย้ำความเป็นผลิตภัณฑ์ที่มี “แหล่งกำเนิด” ในที่เดียวกัน จึงเหมาะสำหรับผลิตภัณฑ์ของฝาก-ของที่ระลึก หรือของฝากประจำจังหวัด โดยการกำหนดอัตลักษณ์ร่วมนี้ มักจะเป็นจุดสังเกตที่โดดเด่นของจังหวัด (landmark) ดอกไม้ หรือสัตว์สัญล้กษณ์ประจำจังหวัด เป็นส่วนใหญ่