กรณีศึกษา:

เว็บไซต์ภายใต้กรม ฯ

SMEs Case Study #โรงงานผลิตอาหารทะเลแช่แข็ง

1. ข้อมูลกิจการ

    ประเภทโรงงาน อาหารทะเลแช่แข็ง

    ผลิตภัณฑ์ กุ้งแช่เยือกแข็ง

    วัตถุดิบทางการเกษตรหลัก กุ้งทะเล

    กำลังการผลิต 870 ตัน/ปี

    ช่วงการผลิตประจำปี ทั้งปี

    ขนาดโรงงาน 750 แรงม้า

2. ผลิตภัณฑ์

    บริษัทซึ่งเป็นกรณีศึกษา เป็นโรงงานผลิตกุ้งแช่แข็ง ส่งออกต่างประเทศ เริ่มดำเนินการเมื่อปี 2542 ภายใต้กำลังการผลิต 870 ตัน/ปี

3. การวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น เพื่อใช้เป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหา

    จากการสำรวจโรงงานพบว่า ในกระบวนการผลิตและบริเวณที่มีการใช้พลังงาน มีจุดที่เกิดความสูญเสีย ได้แก่

    1) ความสูญเสียเนื่องมาจากกระบวนการผลิต เช่น

      - ปริมาณน้ำแข็งที่ผลิตต่อวัน ซึ่งปัจจุบันพบว่า ผลิตอยู่ที่ 22 – 25 ตันน้ำแข็งต่อตันกุ้ง

      - ปริมาณน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละแผนกหลังเสร็จสิ้นกระบวนการผลิตมีปริมาณมาก

      - ปริมาณน้ำที่ผ่านระบบบำบัดน้ำเสียแล้วทิ้งลงสู่ทะเลเฉลี่ยสูงถึง 180 คิวต่อวัน

    2) ความสูญเสียเนื่องมาจากเครื่องจักรในกระบวนการผลิต เช่น

      - บริเวณระบบผลิตไอน้ำ มีการตั้งแรงดันไอสูงถึง 6.4 Bar ทั้งที่ใช้งานจริงในระบบเพียง 2.8 Bar จึงส่งผลให้สิ้นเปลืองเชื้อเพลิง (กะลาปาล์ม) มากจนเกินไป

ทั้งนี้สามารถสรุปรายละเอียดต่างๆ ในข้างต้นได้ดังตารางต่อไปนี้

การนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตนำกลับมาใช้ใหม่ในแผนก RM ในวันถัดไป การนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตช่วงครึ่งวันเช้ามาไปใช้ในแผนกท้ายหม้อต้ม หมายเหตุ: น้ำแข็งมีค่าใช้จ่ายต่อหน่วยอยู่ที่กิโลกรัมละ 1 บาท โดยแผนก RM ใช้น้ำแข็งวันละ 2.5 ตัน และแผนกท้ายหม้อใช้น้ำแข็งวันละ 4.5 ตัน

ลำดับที่ ประเด็นปัญหา รายละเอียดของปัญหาที่พบ แนวทางการแก้ไขปัญหา
1 การใช้น้ำ บริษัทมีน้ำที่ผ่านระบบบำบัดน้ำเสียแล้วทิ้งลงสู่ทะเลเฉลี่ยสูงถึง 180 คิวต่อวัน นำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ใหม่ ในส่วนงานต่างๆ ที่ไม่กระทบต่อคุณภาพของตัวผลิตภัณฑ์เอานำเย็นที่ทิ้งจากกระบวนการผลิตมาใช้ในระบบ ชิลเลอร์ (CHILLER)
หมายเหตุ: คาดหวังว่าหลังการปรับปรุงจะสามารถนำน้ำกลับมาใช้ใหม่ได้ประมาณ 30 คิว/วัน ทั้งนี้มีค่าต้นทุนในส่วนของน้ำเท่ากับ 13.85 บาท/คิว
2 การใช้น้ำแข็ง บริษัทมีการใช้ปริมาณน้ำแข็งเฉลี่ยสูงถึง 22 ตันต่อปริมาณกุ้ง 2.5 ตัน หรือเทียบเท่ากับต้องใช้น้ำแข็ง 8.8 ตันต่อปริมาณกุ้ง 1 ตัน ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐาน* ที่ระบุค่าเฉลี่ยการใช้น้ำแข็งไว้เพียง 2.46 ตันน้ำแข็ง/ตันกุ้งและมีน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละแผนกหลังเสร็จสิ้นการผลิตเป็นปริมาณมาก การนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตนำกลับมาใช้ใหม่ในแผนก RM ในวันถัดไป การนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตช่วงครึ่งวันเช้ามาไปใช้ในแผนกท้ายหม้อต้ม หมายเหตุ: น้ำแข็งมีค่าใช้จ่ายต่อหน่วยอยู่ที่กิโลกรัมละ 1 บาท โดยแผนก RM ใช้น้ำแข็งวันละ 2.5 ตัน และแผนกท้ายหม้อใช้น้ำแข็งวันละ 4.5 ตัน
3 การใช้กะลาปาล์ม ระบบผลิตไอน้ำ (Boiler) ต้องผลิตแรงดันสูงถึง 6.4 Bar ทั้งที่ใช้งานจริงในระบบเพียง 2.8 Bar จึงส่งผลให้สิ้นเปลืองเชื้อเพลิง (กะลาปาล์ม) มากจนเกินไป ทำการทดลองปรับค่าแรงดันส่งจาก Boiler ให้ลดลงเหลือ 6 Bar ปรับปรุงระบบการทำงานของ Boiler ให้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น เช่น ทำการติดตั้ง Header ปรับปรุงระบบ Control ของ Boiler ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
หมายเหตุ: กะลาปาล์ม กิโลกรัมละ 2.45 บาท

    หมายเหตุ : * อ้างอิงข้อมูลจาก “หลักปฏิบัติเทคโนโลยีการผลิตที่สะอาด (การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการป้องกันมลพิษ) อุตสาหกรรมอาหารทะเลแช่แข็ง” โดยกลุ่มเทคโนโลยีการป้องกันมลพิษ สำนักเทคโนโลยีน้ำและสิ่งแวดล้อมโรงงาน กรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม

4. การหาวิธีในการแก้ไขปัญหา

    จากการวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น ด้านการผลิตร่วมกับทางทีมดำเนินงานของสถานประกอบการ และระดมสมองในการหาแนวทางการเพิ่มศักยภาพการผลิตด้วย Green Productivity พร้อมทั้งจัดทำแนวทางการดำเนินงานในการเพิ่มศักยภาพของโรงงาน รวมถึงการลดพลังงาน สามารถสรุปผลการดำเนินงานดังกล่าวได้ดังนี้

Boiler ต้องผลิตแรงดันสูงถึง 6.4 Bar ทั้งที่ใช้งานจริงในระบบเพียง 2.8 Bar จึงส่งผลให้สิ้นเปลืองเชื้อเพลิง (กะลาปาล์ม) มากจนเกินไป

ประเด็นปัญหา สาเหตุของปัญหา แนวทาง/วิธีในการแก้ไขปัญหา
การใช้น้ำ
บริษัทมีน้ำที่ผ่านระบบบำบัดน้ำเสียแล้วทิ้งลงสู่ทะเลเฉลี่ยสูงถึง 180 คิว/วัน
Man
พนักงานไม่ได้ตระหนักถึงการใช้ปริมาณน้ำที่เหมาะสม และใช้น้ำเกินความจำเป็นส่งผลให้มีน้ำทิ้งจากกระบวนการผลิตปริมาณมาก
กำหนดมาตรการขมขู่จูงใจให้พนักงานเปิดวาวล์ก๊อกน้ำที่บริเวณโต๊ะงานในระดับที่เหมาะสม และรณรงค์ส่งเสริมให้พนักงานใช้น้ำในปริมาณที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น
Machine
ระบบบำบัดน้ำเสียยังขาดอุปกรณ์ที่ช่วยในการเพิ่มคุณภาพน้ำที่ผ่านการบำบัดให้มีคุณภาพสูงเพียงพอต่อการนำกลับมาใช้ใหม่ให้เกิดประโยชน์ได้มากยิ่งขึ้น
ติดตั้งอุปกรณ์เพิ่มเติมเพื่อปรับปรุงคุณภาพน้ำที่ผ่านการบำบัดให้มีคุณภาพสูงเพียงพอต่อการนำกลับมาใช้ใหม่ให้มากยิ่งขึ้น
Method
ยังไม่มีการนำน้ำที่ผ่านระบบบำบัดแล้วกลับมาใช้ใหม่
นำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ใหม่ ในส่วนงานต่างๆ ที่ไม่กระทบต่อคุณภาพของตัวผลิตภัณฑ์ เอานำเย็นที่ทิ้งจากกระบวนการผลิตมาใช้ในระบบชิลเลอร์ (Chiller)
การใช้น้ำแข็ง
บริษัทมีการใช้ปริมาณน้ำแข็งเฉลี่ยสูงถึง 22 ตันต่อปริมาณกุ้ง 2.5 ตัน และมีน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละแผนกหลังเสร็จสิ้นการผลิตเป็นปริมาณมาก
Man
พนักงานไม่ได้ตระหนักถึงการใช้ปริมาณน้ำแข็งที่เหมาะสม และใช้น้ำแข็งเกินความจำเป็น
กำหนดมาตรการขมขู่จูงใจให้พนักงานใช้น้ำแข็งในปริมาณที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น
Machine
ยังขาดอุปกรณ์ในการบรรจุน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละแผนกเพื่อนำน้ำแข็งดังกล่าวไปใช้ในส่วนงานที่ไม่ส่งผลต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์
เพิ่มอุปกรณ์ในการบรรจุน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละแผนกให้เพียงพอต่อปริมาณน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละช่วงเวลา (พักเที่ยง และหลังเสร็จสิ้นกระบวนการผลิตในแต่ละวัน) และนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตดังกล่าวกลับมาใช้ใหม่ในแผนก RM ในวันถัดไป รวมถึงนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตช่วงครึ่งวันเช้า (ก่อนพักเที่ยง) มาไปใช้ในแผนกท้ายหม้อต้ม
Method
สูตรที่ใช้ในการคำนวณหาปริมาณน้ำแข็งที่ใช้ยังไม่มีการปรับค่าให้เหมาะสมเท่าที่ควรนัก วิธีการเติมน้ำแข็งในแต่ละแผนกยังขาดการกำหนดปริมาณในการเติมที่เหมาะสม
เก็บข้อมูลปริมาณน้ำแข็งที่ใช้จริงในปัจจุบัน แล้วนำมาวิเคราะห์ผล เพื่อกำหนดเป็นสูตรที่ใช้ในการคำนวณหาปริมาณน้ำแข็งที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น
เก็บข้อมูลการเติมน้ำแข็งในแต่ละแผนกในปัจจุบัน แล้วนำมาวิเคราะห์ผลเพื่อกำหนดเป็นปริมาณในการเติมน้ำแข็งที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น
การใช้กะลาปาล์ม Machine
ระบบการทำงานของ Boiler ยังไม่สมบูรณ์เนื่องจากยังไม่ได้มีการติดตั้ง Header ระบบ Control ของ Boiler ยังมีประสิทธิภาพค่อนข้างต่ำ
ปรับปรุงระบบการทำงานของ Boiler ให้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้นโดยการทำการติดตั้ง Header
ปรับปรุงระบบ Control ของ Boiler ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
Method
การปรับตั้งค่าแรงดันส่งจาก Boiler ยังไม่เหมาะสม
ทำการทดลองปรับตั้งค่าแรงดันส่งจาก Boiler ให้ลดลงเหลือ 6 Barแล้วเก็บผลปริมาณแรงดันปลายทางที่ใช้จริงว่าเป็นไปตามที่แผนก QC กำหนดไว้หรือไม่ รวมทั้งเก็บข้อมูลปริมาณการใช้กะลาปาล์มหลังจากการทดลองปรับลดค่าแรงดันดังกล่าว

    ทั้งนี้ในส่วนของการผลิตไอน้ำในปัจจุบันมีการผลิตแรงดันไอที่ 6.4 Bar โดยกระบวนการผลิตที่ฝ่ายผลิตมีการใช้แรงดันไออยู่ที่เพียง 2.8 Bar ดังนั้นเมื่อทำการระดมสมอง และหาสาเหตุของปัญหาพบว่า สามารถลดแรงดันลงได้โดยใช้วิธีการค่อยๆ ลดแรงดันลงครั้งละ 0.5 Bar

รูปการหาวิธีการแก้ไขปัญหา

5. ผลลัพธ์ที่ได้

    จากข้อมูลต่างๆ ในข้างต้นสามารถสรุปประเด็นปัญหาและแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่ทางบริษัทจะดำเนินการในเบื้องต้น (ในระหว่างการดำเนินงานโครงการในครั้งนี้) ได้ดังนี้

    - การใช้น้ำ ดำเนินการดังนี้

      1) กำหนดมาตรการขมขู่จูงใจ ให้พนักงานเปิดวาวล์ก๊อกน้ำที่บริเวณโต๊ะงานในระดับที่เหมาะสม และรณรงค์ส่งเสริมให้พนักงานใช้น้ำในปริมาณที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น

      2) นำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ใหม่ ในส่วนงานต่างๆ ที่ไม่กระทบต่อคุณภาพของตัวผลิตภัณฑ์

    - การใช้น้ำแข็ง ดำเนินการดังนี้

      1) กำหนดมาตรการขมขู่จูงใจให้พนักงานใช้น้ำแข็งในปริมาณที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น

      2) เพิ่มอุปกรณ์ในการบรรจุน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละแผนกให้เพียงพอต่อปริมาณน้ำแข็งที่เหลือใช้ในแต่ละช่วงเวลา (ก่อนพักเที่ยง และหลังเสร็จสิ้นกระบวนการผลิตในแต่ละวัน) และนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตดังกล่าวกลับมาใช้ใหม่ในแผนก RM ในวันถัดไป รวมถึงนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตช่วงครึ่งวันเช้า (ก่อนพักเที่ยง) มาไปใช้ในแผนกท้ายหม้อต้ม

      3) เก็บข้อมูลปริมาณน้ำแข็งที่ใช้จริงในปัจจุบัน แล้วนำมาวิเคราะห์ผล เพื่อกำหนดเป็นสูตรที่ใช้ในการคำนวณหาปริมาณน้ำแข็งที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้

      4) เก็บข้อมูลการเติมน้ำแข็งในแต่ละแผนกในปัจจุบัน แล้วนำมาวิเคราะห์ผลเพื่อกำหนดเป็นปริมาณในการเติมน้ำแข็งที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น

    - การใช้กะลาปาล์ม ดำเนินการดังนี้

    ทำการทดลองปรับตั้งค่าแรงดันส่งจาก Boiler ให้ลดลงเหลือ 6 Barแล้วเก็บผลปริมาณแรงดันปลายทางที่ใช้จริงว่าเป็นไปตามที่แผนก QC กำหนดไว้หรือไม่ รวมทั้งเก็บข้อมูลปริมาณการใช้กะลาปาล์มหลังจากการทดลองปรับลดค่าแรงดันดังกล่าว

การติดตั้งท่อและก๊อกน้ำสำหรับนำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ใหม่

ในส่วนงานต่างๆ ที่ไม่กระทบต่อคุณภาพของตัวผลิตภัณฑ์

 

การทำงานของแผนก RM ที่จะมีการนำน้ำแข็งที่เหลือใช้ในกระบวนการผลิตกลับมาใช้ใหม่

 

ระบบบำบัดและถังรองรับน้ำที่จะนำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ใหม่

 

การนำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ใหม่ ในส่วนงานต่างๆ

ที่ไม่กระทบต่อคุณภาพของตัวผลิตภัณฑ์

 

กะลาปาล์มที่ใช้ทำเชื้อเพลิง Boiler ของบริษัท