การพัฒนาผลิตภัณฑ์

เว็บไซต์ภายใต้กรม ฯ

การออกแบบบรรจุภัณฑ์ 2 :หาเรื่องหาราว เล่าผ่านบรรจุภัณฑ์

    บรรจุภัณฑ์ที่ดีจะต้องขายตัวเองได้ ไม่ต้องให้เจ้าของผลิตภัณฑ์มายืนพูดอยู่ข้างๆ ตลอดเวลา นั่นหมายถึงความน่าสนใจของตัวบรรจุภัณฑ์เองและเรื่องราวต่างๆ จะเป็นผู้นำพาให้กลุ่มเป้าหมายหรือคนซื้อเข้ามาเอง การขายดีอยู่แล้วนั้นส่วนหนึ่ง แต่การขายเพิ่มขึ้นนั้นหมายถึงการที่เราขยายตลาดได้ คือของชิ้นนั้นน่าสนใจ บอกคุณค่า น่าเชื่อถือ คนที่ไม่เคยใช้หันมาสนใจ เพราะเรื่องราวที่บอกผ่านไปนั้น มันทำให้ต้องซื้อ ต้องลอง

    การใส่เรื่องราวลงบนบรรจุภัณฑ์นั้น สามารถใส่เป็นตัวอักษรเรียงความ หรือใส่เป็นภาพหรือลายเส้นประกอบแทนคำบอกเล่าได้ เรื่องราวนั้นมีหลายประเภทให้หยิบยกมา เช่น เรื่องของผลิตภัณฑ์เอง เรื่องของผู้ผลิต เรื่องของท้องถิ่นที่ผลิต เรื่องของกระบวนการผลิต หรือแม้แต่เรื่องราวของวัตถุดิบที่มาทำการผลิต สามารถนำมาบอกเล่า เพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ได้

    ในยุคสมัยที่การคมนาคมสะดวก ช่องทางการตลาดมีมากมายหลายรูปแบบ มีการรวมกลุ่มติดต่อเชื่อมโยงการค้าระหว่างประเทศ แลกเปลี่ยนสินค้ากันแบบไร้พรมแดนนี้ เป็นผลดีในโอกาสทางการตลาด แต่มันก็มาพร้อมคู่แข่งที่มากมายแสนโหดร้าย ที่จะต้องมาหาคำตอบให้ตัวเองอย่างหนักหนาว่า ผลิตภัณฑ์ของเรามันต่างกับของเขาอย่างไรในสินค้าประเภทเดียวกัน

    ไม่ว่าจะหยิบยกเรื่องประเภทใดมาเล่า อัตลักษณ์และภูมิปัญญา ก็เป็นเนื้อหาสำคัญที่ผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่มักจะมี และสามารถนำมาเป็นต้นทุนในการเล่าเรื่อง เพิ่มคุณค่า สร้างความสำคัญและทำให้แตกต่าง โดยเราต้องเข้าใจคำว่าอัตลักษณ์เสียก่อน แล้วจึงค้นหามัน จากนั้นจึงทำความเข้าใจกับคำว่าภูมิปัญญา ค้นหาภูมิปัญญาด้านที่ใช่ เรียบเรียงและบอกเล่าออกไปบนบรรจุภัณฑ์

อัตลักษณ์-ภูมิปัญญาเล่าเรื่อง

    เราอาจใช้วิธีการทำความเข้าใจกับคำว่า อัตลักษณ์ (Identity) แบบง่ายๆ สั้นๆ ว่า ตัวเราที่ไม่เหมือนใคร และ ภูมิปัญญา (Wisdom) ว่า ความรู้ของเราที่ได้มาจากการสืบทอดหรือสะสมมา

    สองสิ่งนี้จะสร้างคุณค่าและความแตกต่างให้กับผลิตภัณฑ์ที่คล้ายคลึงกันได้ เช่น การที่ผลิตภัณฑ์นั้นมาจากท้องที่ๆ มีความพิเศษอย่างใดอย่างหนึ่งใน เช่น ข้าว ที่ปลูกในแหล่งที่เคยมีภูเขาไฟกำเนิดขึ้น ทำให้ดินแถบนั้นมีความอุดมสมบูรณ์ด้วยแร่ธาตุที่ทำให้ข้าวมีรสชาติเฉพาะ มีความพิเศษ นั่นคืออัตลักษณ์ ส่วนภูมิปัญญาคือ วิธีการปลูก องค์ความรู้ในกระบวนการนึ่งข้าวแบบวิถีโบราณ ซึ่งสืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ เป็นต้น นำข้อมูลมาร้อยเรียงลงบนบรรจุภัณฑ์ จะทำให้ข้าวที่เหมือนๆ กัน มีความพิเศษและแตกต่าง

    ภูมิปัญญานั้น มิได้หมายถึงความรู้ในด้านการเกษตรเพียงอย่างเดียว มีมากมายหลายประเภทภูมิปัญญาที่เราสามารถนำมาเชื่อมโยงกับผลิตภัณฑ์ของเราได้ ภูมิปัญญานั้น สร้างมูลค่า สร้างรายได้มาแล้วมากมาย จากสารานุกรมวิกิพีเดีย ได้แยกภูมิปัญญาท้องถิ่นออกเป็น 10 ประเภท ดังนี้

      1.ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับความเชื่อและศาสนา

      2.ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับประเพณีและพิธีกรรม

      3.ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับศิลปะพื้นบ้าน

      4.ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับอาหารและผักพื้นบ้าน

      5.ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการละเล่นพื้นบ้าน

      6.ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับศิลปะ วัฒนธรรม

      7.ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับเพลงพื้นบ้าน

      8.ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับสมุนไพรและตำรายาพื้นบ้าน

      9.ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับการประดิษฐกรรม

      10.ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับการดำรงชีวิตตามสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ

    ลองวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์ของตนเองว่า จัดเข้าประเภทภูมิปัญญาประเภทใด เมื่อจัดได้แล้ว เราจะสามารถเชื่อมโยงข้อมูล หรือหลักฐานทางภูมิศาสตร์และประวัติศาสตร์ ตำนาน หรือเรื่องเล่าขาน มาเป็นเนื้อหาในการบอกเล่า

สื่อสารกระชับ ด้วยการออกแบบแยบยล

    จากข้อมูลที่หลากหลาย ต้องนำมาคัดกรอง หาเรื่องที่น่าสนใจ โดดเด่น โดนใจ มาเรื่องเดียว หรือถ้ามีหลายเรื่อง ให้พื้นที่กับเรื่องที่เด่นที่สุด เล่าเรื่องที่เชื่อมโยงกับผลิตภัณฑ์ ทำให้ผู้บริโภคอยากซื้อ เพราะผลิตภัณฑ์มีที่มาที่น่าสนใจ ผู้บริโภคปัจจุบัน ใส่ใจกับคุณค่ามากกว่าราคา มองหาความหมาย อยากสัมผัสประสบการณ์ เล่าเรื่องด้วยข้อความ รูปภาพ อย่างกระชับ นึกเสมอว่าผู้ดู ไม่ได้มีเวลามากมายกับบรรจุภัณฑ์หนึ่งชิ้น ยังมีอีกหลายอย่างที่ต้องดู ต้องอ่าน รวบรวมสิ่งที่อยากบอก มาจัดให้กระชับ ทุกภาพ เล่าเรื่อง ได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม ภูมิปัญญา ประเพณี วัฒนธรรม วิถีชีวิต ฯลฯ ถูกส่งผ่านพื้นที่เล็กๆ อย่างมีประสิทธิภาพ สร้างคุณค่า ความรู้สึกร่วม ความเข้าใจ ให้กับผู้บริโภค

    อย่าทำบรรจุภัณฑ์แบบแห้งๆ ไร้ชีวิตชีวา จะไม่น่าสนใจ ต้องมีการสื่อสาร หาเรื่องหาราว ในการสร้างมูลค่าเพิ่ม จะทำให้บรรจุภัณฑ์แตกต่าง บรรจุภัณฑ์ที่ดี นอกจากจะสวยงาม สะดุดตาแล้ว ยังสามารถยกระดับการรับรู้ให้กับผู้บริโภค